Çocuklarda Duygu Düzenleme Nedir?

caleb-woods-VZILDYoqn_U-unsplash

Çocuklarda Duygu Düzenleme Nedir?

Bu yazımızda çocuklarda zor duyguların nasıl yönetileceği konusunu ele alacağız. Duygu düzenlemesi, bir çocuğun duygusal tepkilerini tanıma, anlama ve yönetme yeteneğini ifade eder. Örneğin, bir çocuğun oyuncağını isteyen bir başka bir arkadaşıyla paylaşmadığında veya bir haksızlıkla karşılaştığında sağlıklı ve toplumsal olarak kabul edilebilir tepki verebilmesi gibi. Çocukların duygu düzenlemesi, yaş ve gelişim düzeylerine göre farklılık gösterir. Küçük çocuklar genellikle duygularını ifade etmekte zorlanabilir ve tepkisel davranışlar sergileyebilirler. Bu davranışlar, genellikle çocukların henüz duygularını kontrol etmeyi ve ifade etmeyi öğrenemedikleri dönemlerde ortaya çıkar. Küçük çocuklar, duygularını sözel yol ile ifade etme becerisini henüz tam olarak geliştiremedikleri için duygularını fiziksel yollarla dışa vururlar.  Bu tepkisel davranışlara; ağlama, kızgınlık ve öfke nöbetleri, tepinme ve saldırganlık, kendini ifade edememe, sosyal izolasyon ve çekilme, yönetilmesi zor davranışlar: inatçı olmak, yemek yemeği kabul etmemek gibi davranışları örnek verilebilir. Tepkisel davranışlar, çocukların duygusal dünyasının gelişim sürecinde normal kabul edilir.

Çocuklarda duygu düzenleme denildiğinde akla gelecek ilk duygu öfkedir. Bu duygu sıklıkla deneyimlenmesi nedeniyle ebeveynlerin yönetmekte zorlandığı bir duygudur. Öfke kontrolü, öfkeyi tanıma ve yönetme becerisini içermektedir. Öfke duygusunun altında çoğunlukla daha kırılgan bir duygu vardır. Öfkeyle başa çıkmak için altındaki hassas duyguları anlamak fayda sağlar. Ebeveynler ve bakım verenler, çocukların duygu düzenlemesine destek olmak için duygularını anlamaya çalışmalıdır.

Çocuklarda Duygu Düzenleme Neden Önemlidir?

Çocukların duygusal dünyası, onların sağlıklı gelişimi için son derece önemlidir. Duygular, çocukların yaşadığı deneyimlerle birlikte yoğrulur ve ruhsal açıdan olgun bir birey olma yolunda temel taşlardır. Dolayısıyla, çocuklarda duygu düzenlemesi, onların gelecekteki yaşamlarını etkileyecek bir beceridir. Sağlıklı duygu düzenlemesi, sosyal ilişkileri geliştirir, stresle başa çıkmayı kolaylaştırır, akademik başarıyı artırır ve ruhsal sağlığı olumlu yönde etkiler. Ayrıca, çocukların özbilinç, özgüven ve sosyal uyumu üzerinde olumlu etkileri vardır. Ebeveynler ve bakım verenler, çocukların duygu düzenlemesi becerilerini desteklemek ve geliştirmek için onlara rehberlik etmeli ve güvenli bir duygusal ortam sağlamalıdır.

Ebeveynler Duygusal Olarak Zorlanan Çocuğa Nasıl Yaklaşmalılar?

 Ebeveynler ve bakım verenler, çocukların tepkisel davranışlarına anlayışla yaklaşmalı, onları desteklemeli ve uygun duygusal ifade yöntemleri öğretmelidir. Duyguların kabul edilebilir ve geçici olduğu mesajı çocuklara iletilmelidir. Duygular hakkında konuşmak, resim yapmak veya hikaye anlatmak gibi yöntemlerle çocuklar duygularını dışa vurabilirler. Bu davranışların anlaşılması ve yönlendirilmesi, çocukların duygu düzenleme becerilerini geliştirmelerine yardımcı olur.  Bu şekilde çocuklar sağlıklı duygu düzenlemesi becerileri kazanarak, duygusal olarak dengeli bireyler olarak yetişebilirler. Böylece, çocuklar duygusal gelişimlerini sağlıklı bir şekilde tamamlayarak olumlu bir duygu düzenlemesi becerisi kazanabilirler.

Sabırlı ve anlayışlı bir tutumla çocuğun duygusal dünyasını anlamaya çalışmak ona güven verir ve duygularını daha sağlıklı bir şekilde ifade etmesine yardımcı olur. Bakım verenler, çocukların duygusal dünyasını anlamak için empati göstermeli ve sabırlı olmalıdır. Duygusal tepkileri yargılamadan kabul ederek çocuklara destek olabilirler. Ebeveynlerin kendi duygu durumlarının iyi oluşu ve kendi duygularını yönetme becerileri çocuklarına rehber olacaktır, bu sebeple ebeveynlerin iyi oluşu çocukların duygu düzenleme becerilerine katkı sağlayacaktır.  Ebeveynler çocuklarının duygu düzenleme becerisine katkı sağlamak için onların duygusal ihtiyaçları için destekleyici bir ağ oluşturmalı ve stresle başa çıkma becerilerini öğretmelidirler. Bakım verenlerin duygusal tutumu ve kendi ihtiyaçları, çocukların duygu düzenlemesi sürecinde önemli bir rol oynar. Pozitif ve destekleyici bir bakım veren çevresi, çocukların duygusal gelişimini olumlu yönde etkiler ve sağlıklı bir duygu düzenlemesi becerisi kazanmalarına yardımcı olur.

Ebeveynler ve bakım verenler çocuklara duygularını tanımaları ve ifade etmeleri konusunda destek olmalıdır. Çocuğunuzun üzgün, kızgın veya mutlu olduğunu anlamak için onunla empati kurmak önemlidir. Örneğin, “Üzgün olduğunu görüyorum, anlatmak ister misin?” veya “biraz öfkelisin sanki neler oldu sana? ” gibi sorular, çocuğunuzun duygularını ifade etmesini sağlar ve çocuğun duygusal dünyasını anlamaya çalışmak, onun duygularını ifade etmesine ve paylaşmasına teşvik eder. Duyguları adlandırmak, çocuklara duygusal ifadelerini tanımlama ve ifade etme becerisini öğretme sürecidir. Ebeveynler veya bakım verenler, çocuğun duygusal tepkilerini tanımlayarak ona duyguların isimlerini öğretir. Örneğin, “Bu durum sana üzgün hissettiriyor gibi görünüyor” veya “Seni sinirlendiren bir şey mi oldu?” gibi ifadeler kullanarak çocuğun duygularını adlandırmak, onun duygusal farkındalığını ve kendini ifade etme yeteneğini güçlendirir. Bu süreçte çocuklar, duygularının doğal ve kabul edilebilir olduğunu anlarlar ve duygusal ifade becerilerini güçlendirerek sağlıklı ve olumlu bir şekilde duygularını ifade etmeyi öğrenirler.

Ayrıca, çocuklara olumlu ve yapıcı duygusal davranışlar gösterme konusunda model olmak da önemlidir. Çocuklar, çevrelerindeki yetişkinlerin duygusal tepkilerini gözlemleyerek öğrenirler. Bu nedenle, ebeveynler kendi duygusal düzenlemelerine dikkat etmeli ve olumsuz duygularıyla nasıl başa çıktıklarını göstermelidirler.

Duygu düzenlemesini desteklemenin bir diğer önemli yolu da çocuklara problem çözme becerileri öğretmektir. Eğer bir çocuk bir sorunla karşılaştığında nasıl çözüm bulabileceğini bilirse, duygusal olarak daha dengeli olma olasılığı artar. Bu nedenle, çocuklara problemleri adım adım nasıl çözebilecekleri konusunda rehberlik etmek, onların duygusal gelişimine katkı sağlar.

Sonuç olarak, çocuklarda duygu düzenlemesi, sağlıklı ruhsal gelişim için temel bir beceridir. Ebeveynler ve bakım verenler, çocuklara duygularını anlama, deneyimleme ve yönetme konusunda destek olmalı, onlara empatiyle yaklaşmalı ve olumlu örnekler sergilemelidirler. Problem çözme becerilerinin öğretilmesi de duygu düzenlemesini desteklemenin etkili bir yoludur. Böylece, çocuklar sağlıklı ve mutlu bir şekilde büyüyerek yaşamda karşılaştıkları zorluklarla daha sağlıklı baş edebilirler.

Çocuklarda Duygu Düzenlemeyi Destekleyecek Kitaplar

  • Kimse bakmazken duygular ne yapar?
  • Biraz üzüldüm sanki
  • Biraz kızdım sanki
  • Hazırım-Sakinleş Öfkeli Hayal Kırıklığına Uğramış
  • Annem, Ben ve Duygularımız

Çocuklarda Duygu Düzenlemeyi Destekleyecek Oyunlar

  • Balon şişirme
  • Nefes egzersizi (sıcak pizza fırımdan çıktı çok lezzetli görünüyor kokusunu içimize çekeliiimmmm ve şimdi yavaşça bırakalım)
  • Burada bir ağaç var (hayal edin) bu ne ağacı olsun kiraz? elma? Şimdi elmalara uzanalım zıpla zıpla toplayalım elmaları.
  • Ellerini omuzlarında çapraz yaparak birleştir, tıpkı bir kelebek gibi. Şimdi bu kelebek kanat çırpsın önce sağ omuz sonra sol omuza yavaşça dokun, önce sağ sonra sol. Bu egzersizin adı kelebek sarılması. Şimdi derin nefes alıp verirken kelebek sarılması yap.