Erken Çocukluk Döneminde Okula Uyum Süreci

Erken Çocukluk Döneminde Okula Uyum Süreci

Erken çocukluk döneminde anaokulu, kreş ve gündüz bakımevi gibi kurumlar çocukların gelişimine büyük katkılar sağlar. Okul öncesi eğitim akran ile iletişim, ince motor, kaba motor, dil ve bilişsel beceriler gibi pek çok alanda öğrenme deneyimine olanak sağlar. Öte yandan okula başlamak aynı zamanda evden ayrılmak demektir. 

Çocuklar dünyaya geldikleri andan itibaren bulundukları güvenli aile ortamından ilk olarak okul öncesi eğitimi için ayrılırlar ve bu bazı çocukları olumsuz şekilde etkileyebilir. Çocukların yaşadıkları bu olumsuz deneyimler okula uyum problemi olarak isimlendirilir. Peki okula uyum problemleri nelerdir?

Okula uyum problemleri okulun ilk günlerinde ortaya çıkar. Uyum sorunu yaşayan çocuklar okula girerken ağlama, okula girmemek için uzun süre direnme, sınıf etkinliklerine katılmama, annesinden ayrılmayı istememe ve sınıfta annesini yanında isteme gibi davranışlar sergiler. Okul öncesi dönemde uyum problemi yaşayan çocuklarda uykuya direnme, alta kaçırma ya da tuvaletini tutma, yemek yemeyi reddetme, söz dinlememe, yalan söyleme, öfke, kıskançlık, saldırganlık, utangaçlık, korku, parmak emme, tırnak yeme ve sosyal ortamlardan kaçınma gibi birçok problem ortaya çıkabilmektedir. Okula uyum sürecinde bu problemleri deneyimleyen ailelerin bir uzmandan destek alması sürecin daha rahat atlatılmasına yardımcı olacaktır.

Çalışmalar okula uyum sürecini daha rahat geçiren çocukların özgüveni yüksek, eğitim-öğretim ortamına aktif katılabilen ve bunlarla birlikte akademik başarılarının da yüksek olduğunu göstermiştir. (Üstüntaş, Acar, Albayrak ve Kaya, 2021).

Okula uyum problemi sebepleri nelerdir?

Çocuğun okulun ilk açıldığı günler okula uyum sorunu yaşamasının başlıca sebebi çocuğun ailesinden, annesinden, evinden ilk kez ayrılması ve okula ilk kez başlamasıdır. Bu süreç çocuğun hem ailesinden, evinden ayrılması hem de daha önceden tanımadığı bir ortama girmesi, yani okula başlaması sebebiyle iki yönlü bir “ilkler süreci”dir. 

Okula uyum probleminin bir diğer sebebi ise anne babaların çocuk yetiştirmedeki yanlış tutumlarıdır. Anne babaların çocuklarından sağlıklı bir şekilde ayrışmamaları ve onların bireyselliğini desteklememeleri çocuğun aileden ve evden ayrılışını zorlaştıran bir etkendir. Ayrıca ebeveynlerin çocuklarını okula başlamadan evvel yeterince hazırlayamamaları çocuğun okula uyum sürecini zorlaştırır.

Çocukların okul uyum süreci nasıl desteklenir?

Okula uyum sürecini kolaylaştırmak için okula başlamadan önce hazırlık yapılmalıdır. Bu hazırlık çocuk ile okul alışverişi yapma, okulu gezme, okul günü yapılacak şeyleri planlama, çocuk okula başladığında onu nasıl bir rutinin beklediğini konuşmayı içerir. Çocukların uyum sürecini kolaylaştırmak amacıyla okul açılmadan önce sınıfı çocukların seveceği şekilde düzenleme, çocuklara minik yaka kartları hazırlama, hediyeler alma, okul açılmadan önce öğretmen ile tanışma ve onunla kısa süre vakit geçirmek bu zor süreci destekleyecektir. Bunun yanında çocukların okulun ilk günü okula aşamalı olarak girmesi, okulda anneleri ile bir süre vakit geçirdikten sonra öğretmenin dahil olması, son olarak ise çocuğun sınıf arkadaşlarından birkaçının dahil olması çocukların okula alışmasına yardımcı olacaktır.

Ek olarak yapılan bir araştırma sonucu çocuklarda görülen okula uyum sorunlarıyla baş etmede öğrenciyi konuşup rahatlatma, el kaslarını geliştirici etkinlikler ve oyun etkinliklerinin fayda sağladığını göstermiştir. Öğretmenlerin derslerde sıkça oyun ve şarkılara yer verdiği, bol miktarda görsel-işitsel materyaller kullandığı, sınıfı gruplara ayırdığı, tekerlemeler öğrettiği ve kesme, boyama, yapıştırma etkinlikleri de okula uyumu desteklemektedir. Etkinlikler ile ilgili olarak basit ve eğlenceli etkinliklerin tercih edilmesi, çocukların istekleri doğrultusunda etkinliklerin yapılması ve ilk günler kısa süreli etkinliklerin tercih edilmesi de oldukça önem taşımaktadır.

Çocukların okula uyum sürecinde eğitim ve bilgilendirme çalışmaları okullar açılmadan önce tamamlanmalıdır. Eğitim çalışmalarının okullar açılmadan tamamlanmış olması ailenin ve çocuğun rollerinin kendilerince zamanında bilinmesi hem de okul açılmadan önce yapılması gereken hazırlıkların zamanında gerçekleşmesi açısından son derece önemlidir.

 


KAYNAKÇA

Türker, M., & Tunç, E. (2021). İlkokul Birinci Sınıf öğrencilerinin Okula Uyum ve Sosyal Yeterlik Düzeylerini Etkileyen Yordayıcıların i̇ncelenmesi. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 0(16), 104–122. https://doi.org/10.20860/ijoses.986252
Özdemir, A., & Battal, Ş. (2019). İlkokula Erken Yaşta Başlayan öğrencilerin Okula Uyum Süreci ve Akademik Başarı Bağlamında Yaşadıkları Sorunlar. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi. https://doi.org/10.26466/opus.529169
Akgül, Ö. (2021). Okul öncesi̇ dönemi̇ çocuklarda uyum ve Davraniş Problemleri̇yle Başa çikmada AİLENİN ROLÜ. Social Sciences Studies Journal, 7(85), 3092–3106. https://doi.org/10.26449/sssj.3308
Bağçeli Kahraman, P. (2018). Okul öncesi dönem çocuklarının Okula Uyum Sürecine Ilişkin Anaokulu öğretmenlerinin ve Annelerinin Görüşleri. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 2(1), 3–20. https://doi.org/10.24130/eccd-jecs.196720182144
Üstüntaş, R., Acar, F., Albayrak, H. ve Kaya, A. K. (2021). Öğrencilerin Okul Öncesi Eğitim Alma Durumlarına İlişkin Öğretmen Görüşlerinin İncelenmesi, Cihanşümul Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(3), 106- 122.